Sinüzit nedir
Sinüsler, yüz kemiklerinin içinde bulunan hava dolu boşluklardır. Burun boşluğuyla ince kanallar üzerinden bağlantılıdırlar ve iç yüzeyleri burunla aynı tip mukoza ile kaplıdır. Bu mukoza sürekli olarak salgı üretir ve üretilen salgı küçük tüycüklerin hareketiyle burun boşluğuna doğru taşınır.
Sinüzit, bu mukozanın iltihaplanmasıdır. İltihap sırasında mukoza şişer, kanallar daralır ve salgının boşalması zorlaşır. Tablo çoğunlukla bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından gelişir; alerjik nezle, burun içi yapısal farklılıklar ve sigara dumanı gibi etkenler süreci kolaylaştırabilir.
Şikâyetlerin süresine göre genel olarak akut (birkaç haftayı aşmayan) ve uzamış tablolardan söz edilir. Bu ayrım, değerlendirme yaklaşımını da değiştirir.
Belirtiler ve seyir
Sık karşılaşılan şikâyetler şunlardır:
- Burun tıkanıklığı ve burun akıntısı
- Yüzde, alın veya yanak bölgesinde basınç ve dolgunluk hissi
- Geniz akıntısı, özellikle sabahları belirginleşen boğaz rahatsızlığı
- Koku almada azalma
- Baş hareketleriyle artan baskı hissi
- Halsizlik, bazı durumlarda ateş
Virüs kaynaklı üst solunum yolu enfeksiyonlarının seyrinde benzer şikâyetler görülebilir ve çoğu birkaç gün içinde kendiliğinden geriler. Şikâyetlerin on günü aşması, bir süre düzeldikten sonra yeniden ağırlaşması ya da giderek şiddetlenmesi tablonun ayrıca değerlendirilmesini gerektirebilir.
Şikâyetlerin şiddeti kişiye göre değişir; aynı kişide farklı dönemlerde farklı seyredebilir.
Ne zaman değerlendirme gerekir
Bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olan durumlar:
- On günden uzun süren ve gerilemeyen burun tıkanıklığı ve akıntısı
- Düzelme başladıktan sonra şikâyetlerin yeniden ağırlaşması
- Yılda birkaç kez tekrarlayan benzer tablolar
- Koku almada uzun süren azalma
- Tek taraflı ve inatçı burun tıkanıklığı veya kanla karışık akıntı
- Göz çevresinde şişlik, kızarıklık, görme ile ilgili şikâyet, şiddetli ve alışılmadık baş ağrısı, boyun sertliği gibi belirtiler
Son maddedeki belirtiler gecikmeden değerlendirilmesi gereken bulgulardır.
Değerlendirmede bakılanlar
Görüşmede şikâyetlerin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği, daha önce benzer bir tablonun yaşanıp yaşanmadığı ve varsa alerji öyküsü konuşulur. Kullanılan ilaçlar ve daha önce yapılmış tetkikler bu aşamada yararlıdır.
Muayenede burun içi değerlendirilir; gerektiğinde endoskopik muayene ile burun boşluğunun arka bölümleri ve sinüs ağızlarının çevresi incelenebilir. Kulak ve boğaz muayenesi de tabloya eşlik eden bulguları görmek açısından yapılır.
Uzamış veya tekrarlayan tablolarda görüntüleme yöntemleri gündeme gelebilir. Alerjik bir zemin düşünülüyorsa alerji değerlendirmesi istenebilir. Hangi tetkikin gerektiği kişiye ve bulgulara göre değişir; her sinüzit şikâyetinde görüntüleme gerekmez.
Yaklaşım, tablonun akut mu yoksa uzamış mı olduğuna, şikâyetlerin şiddetine ve altta yatan etkenlere göre planlanır.
Günlük yaşamda dikkat edilecekler
- Bol sıvı almak ve ortam nemini aşırı kuru bırakmamak salgının akışkanlığını destekleyebilir.
- Tuzlu su ile burun temizliği, hekimin önerdiği biçimde uygulandığında şikâyetlerin yönetiminde yardımcı olabilir.
- Sigara dumanından uzak durmak burun ve sinüs mukozasının korunmasında önemlidir.
- Alerjisi bilinen kişilerde tetikleyicilerden kaçınmak tekrarları azaltabilir.
- Reçetesiz kullanılan burun spreylerinin uzun süreli kullanımı şikâyetleri değiştirebileceğinden, kullanım süresi konusunda hekime danışmak uygun olur.
Kapanış
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur.