İşitme nasıl gerçekleşir
Ses dalgaları kulak kepçesi ve dış kulak yolundan geçerek kulak zarına ulaşır. Kulak zarının titreşimi, orta kulaktaki üç küçük kemik aracılığıyla iç kulağa iletilir. İç kulakta bulunan salyangoz biçimindeki yapı bu titreşimi sinir uyarısına çevirir ve işitme siniri aracılığıyla beyne taşır.
Bu zincirin herhangi bir halkasındaki aksama işitmeyi etkileyebilir. Sesin dış ve orta kulaktan geçişindeki engellere bağlı olanlar iletim tipi, iç kulak ve sinir düzeyindekiler ise sinirsel tip olarak adlandırılır. İkisinin bir arada bulunduğu tablolar da görülebilir.
Ayrımın yapılması önemlidir, çünkü değerlendirme ve izlem yaklaşımı buna göre değişir.
Belirtiler ve seyir
İşitme kaybı çoğu zaman yavaş ilerler ve kişi tarafından geç fark edilir. Sık karşılaşılan durumlar:
- Kalabalık ortamlarda konuşmaları takip etmekte zorlanma
- Televizyonun sesini çevredekilere göre daha yüksek açma
- Konuşulanların tekrar edilmesini isteme
- Telefonda bir kulağı belirgin biçimde tercih etme
- Kulakta dolgunluk hissi, çınlama ya da kendi sesinin farklı duyulması
- Çocuklarda konuşma gelişiminde gecikme, seslere geç tepki, okul başarısında değişiklik
Kulak kiri birikmesi ya da orta kulakta sıvı toplanması gibi nedenlerle ortaya çıkan tablolar genellikle geçicidir. Yaşla ilişkili işitme değişiklikleri ise yıllar içinde yavaşça ilerler ve genellikle iki kulağı birlikte etkiler.
Ne zaman değerlendirme gerekir
- Bir kulakta aniden başlayan işitme azlığı — gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur
- İşitmede tek taraflı ve sürekli fark
- Kulak akıntısı, ağrı ya da tekrarlayan kulak enfeksiyonları
- Baş dönmesi veya denge sorunlarının işitme değişikliğine eşlik etmesi
- Çınlamanın günlük yaşamı etkilemesi
- Gürültülü ortamda çalışma öyküsü bulunması
- Çocuklarda konuşma gelişimiyle ilgili kaygı
Değerlendirmede bakılanlar
Görüşmede şikâyetin ne zaman başladığı, hangi kulakta olduğu, gürültüye maruz kalma öyküsü, geçirilmiş kulak enfeksiyonları, kullanılan ilaçlar ve ailede işitme kaybı bulunup bulunmadığı konuşulur.
Muayenede dış kulak yolu ve kulak zarı incelenir. Ardından işitmenin ölçülmesi için testler yapılır. Odyometri, farklı frekanslardaki seslerin hangi düzeyde duyulduğunu gösterir. Timpanometri orta kulağın basıncı ve kulak zarının hareketi hakkında bilgi verir. Çocuklarda yaşa uygun test yöntemleri kullanılır.
Bulgulara göre ileri inceleme gerekebilir. Tek taraflı ve nedeni açıklanamayan kayıplarda ya da baş dönmesinin eşlik ettiği durumlarda ek tetkikler gündeme gelebilir.
İzlem ve yaklaşım, kaybın tipine, derecesine ve süresine göre planlanır.
Günlük yaşamda dikkat edilecekler
- Gürültülü ortamlarda koruyucu kullanmak işitmenin korunmasında en çok üzerinde durulan başlıktır.
- Kulak içine pamuklu çubuk ya da benzeri cisimler sokmaktan kaçınmak gerekir; bu alışkanlık kulak kirini daha derine itebilir ve dış kulak yolunu zedeleyebilir.
- Kulaklıkla uzun süre yüksek sesle dinlemekten kaçınmak önerilir.
- Kulak akıntısı olan dönemlerde kulağın kuru tutulması ve hekime danışılması uygun olur.
- İşitmeyle ilgili bir değişiklik fark edildiğinde ertelememek, sürecin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Kapanış
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. İşitmenizle ilgili bir değişiklik fark ettiyseniz bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur.