Burun tıkanıklığı nedir
Burun tıkanıklığı, hava akımının burundan geçerken zorlanmasıdır. Tek başına bir hastalık değil, pek çok farklı durumun ortak belirtisidir. Bu nedenle tıkanıklığın süresi, tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu ve gün içinde nasıl değiştiği, nedenin anlaşılmasında belirleyici olur.
Burun içinde konka adı verilen yapılar vardır ve bunlar gün boyunca dönüşümlü olarak hafifçe şişip söner. Bu doğal döngü nedeniyle çoğu kişi zaman zaman bir burun deliğinde hafif tıkanıklık hisseder; bu tek başına sorun anlamına gelmez.
Sürekli ya da giderek artan tıkanıklık ise altta yatan bir nedenin değerlendirilmesini gerektirebilir.
Sık görülen nedenler ve seyir
Burun tıkanıklığına yol açabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Üst solunum yolu enfeksiyonları — genellikle birkaç gün içinde geriler
- Alerjik nezle — mevsimsel ya da yıl boyu süren, hapşırık ve kaşıntının eşlik ettiği tablo
- Burun içi yapısal farklılıklar, örneğin burun bölmesinin eğriliği — genellikle yıllar içinde değişmeyen, tek taraflı olabilen tıkanıklık
- Konkaların uzun süreli büyümesi
- Sinüslerle ilgili uzamış iltihabi tablolar
- Çocuklarda geniz eti büyümesi
- Bazı ilaçlar ve uzun süre kullanılan burun spreyleri
Belirtiler kişiye göre değişir. Aynı kişide gece, egzersiz sırasında veya yatarken tıkanıklığın belirginleşmesi sık rastlanan bir durumdur.
Ne zaman değerlendirme gerekir
Aşağıdaki durumlarda bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur:
- Haftalarca süren, kendiliğinden gerilemeyen tıkanıklık
- Ağzı açık uyuma, horlama, uykudan yorgun uyanma
- Sürekli tek taraflı olan tıkanıklık
- Kanla karışık akıntı ya da tekrarlayan burun kanaması
- Koku almada uzun süren azalma
- Yüzde tek taraflı ağrı, şişlik veya uyuşma
- Çocuklarda beslenme ve uyku düzenini etkileyen tıkanıklık
Değerlendirmede bakılanlar
Görüşmede şikâyetin ne zaman başladığı, hangi tarafta olduğu, gün içinde nasıl değiştiği, alerji ve travma öyküsü ile kullanılan ilaçlar konuşulur. Uyku sırasında yaşananlar da bu tablonun parçasıdır.
Muayenede burun içi incelenir; burun bölmesinin durumu, konkaların genişliği ve mukozanın görünümü değerlendirilir. Gerektiğinde endoskopik muayene ile burun boşluğunun arka bölümü ve geniz bölgesi incelenebilir. Alerjik zemin düşünülüyorsa alerji değerlendirmesi istenebilir; uykuyla ilgili şikâyet öne çıkıyorsa bu yönde ileri inceleme gündeme gelebilir.
Yapısal ve iltihabi nedenler bir arada bulunabilir. Bu nedenle yaklaşım, tek bir bulguya değil, muayene ve öykünün bütününe göre planlanır.
Günlük yaşamda dikkat edilecekler
- Tuzlu su ile burun temizliği, hekimin önerdiği biçimde uygulandığında rahatlama sağlayabilir.
- Yatak odasının aşırı kuru olmaması, özellikle kış aylarında yardımcı olabilir.
- Sigara dumanına maruz kalmaktan kaçınmak burun mukozasını korur.
- Alerjisi bilinen kişilerde ev tozu, polen ve evcil hayvan teması gibi tetikleyicilerin yönetimi şikâyetleri azaltabilir.
- Reçetesiz burun spreylerinin birkaç günü aşan kullanımı tıkanıklığı değiştirebileceğinden, kullanım süresi için hekime danışmak uygun olur.
Kapanış
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetiniz sürüyorsa bir hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur.